Deep Listening Sound Practice

Make room for the unknown

Deep Listening is een meditatieve en creatieve manier van luisteren naar een wereld die ons dag en nacht omringt en doortrilt, terwijl we ons daar nauwelijks van bewust zijn: de wereld van het geluid. Hierbij gaat het niet enkel om de vertrouwde geluiden van de menselijke stem of van muziek, maar om alle geluiden die ons omringen en dat zijn er nogal wat.

Open en onbevangen
Doorgaans luisteren we tamelijk beperkt, zelfs in het intermenselijke contact. We horen wat iemand zegt, maar luisteren we ook echt? En als het gaat om de geluiden om ons heen, dan staan we daar zelden bij stil.
Maar wat gebeurt er als we wél gaan luisteren, open en onbevangen…..?
Je kunt dat direct eens uitproberen.

…..luister eens met volle aandacht naar de geluiden om je heen, daar waar je nu bent. Welke geluiden zijn dichtbij, welke veraf. Kun je verschillende geluiden tegelijkertijd horen. Hoor je hoe geluiden aanzwellen en dan weer wegsterven, in een doorgaande dynamiek…..

…..of  luister eens naar de ander, alsof je naar muziek luistert. Hoor je het ritme van de gesproken woorden, de klankkleur en de melodie van de stem, het tempo, de toonhoogte, het volume….

 Als je zo luistert, dan ervaar je mogelijk dat je jezelf even helemaal vergeet. Je gaat als het ware op in het moment, je bent aanwezig. Wat daarbij belangrijk is, is dat je niet direct oordeelt of gaat benoemen wat je hoort, want daarmee stopt het luisteren. Het gaat om onbevangen tot je door laten dringen, in tegenwoordigheid van geest.

Luisteren met het hart
Deep Listening wordt ook wel ‘luisteren met het hart’ genoemd, juist vanwege haar open en niet oordelende karakter. In wezen staat het voor een levenshouding die getuigt van openheid, benieuwdheid en tolerantie, een levenshouding die uit gaat van verbinding in plaats van polarisatie.
Het zou de wereld goed doen, als we ons hier vaker door laten leiden, waar en met wie we ook zijn.
muziek-heelt
Horen en Luisteren
Dat zijn twee verschillende  zaken. Horen gaat vanzelf, daar hoeven wij niets voor te doen (mits het horend vermogen gezond is). Het gehoor staat dag en nacht open.
Luisteren echter betekent dat je bewustzijn verbindt met geluid. Dat gaat niet vanzelf, daar moet je dus iets voor doen. Luisteren is een vrijwillige actie, het is een keuze! Het gaat om bereidheid, om ‘ik wil tot me door laten dringen wat ik hoor’, dat is luisteren. Het is dus een persoonlijke verantwoordelijkheid in het contact met de ander, de wereld om ons heen en natuurlijk ook met onszelf.

Van reactief naar creatief
Als we werkelijk gaan luisteren, dan doorbreken we een sterke, vaak onbewuste neiging om reactief te zijn, om direct te reageren op wat we horen. Daarbij putten we altijd uit een vertrouwd arsenaal aan ervaringen, meningen en oordelen.
Deep Listening echter verbindt ons met een diepere laag in onszelf , een authentieke laag en als we daar uit putten kan er iets nieuw vrijkomen, wat niet vertrouwd is, zoals  een bezield idee, een verrassende impuls of een nieuw geluid: ‘Make room for the unknown’.

Deep Listening Sound Practice (DLSP)
“I believe that facilitating a listening, caring and sharing environment is an invitation to creative work.”
Deze uitspraak van Pauline Oliveros* geeft de essentie weer van wat ik doe binnen Deep Listening Sound Practice: het scheppen van condities ten behoeve van creatief werk en creatieve ontmoeting.

DLSP  heeft het karakter van een onderzoeksgroep  rond het drieluik LUISTEREN, GELUID/KLANK, STILTE.
We onderzoeken ons eigen luisteren, de werking van geluid en klanken (wat doen die met ons en wat roepen ze in ons op?) en verkennen de vele geluiden om ons heen en in ons zelf.
Tegelijkertijd is het een speelgroep, omdat we al spelend, vocaal en instrumentaal, ons luisteren verdiepen en onze creatieve speelruimte verkennen.
En tenslotte is het een meditatiegroep, vanwege de grondhouding van waaruit we bezig zullen zijn: een stille, alerte aanwezigheid.

In algemene zin richten we ons op:
* het exclusief én inclusief luisteren (‘focal & global listening’)
* het ontwikkelen van niet-oordelend gewaarzijn
* vrijmaken van creatieve energie
* het wekken van de verbeelding
* verbinding met de wereld om ons heen, de ander én onszelf.

Elke groepssessie bestaat uit de volgende componenten:
1. Preparation, voorbereiding
* Qigong oefeningen die erop gericht zijn om lichaam en geest in de juiste conditie te brengen voor Deep Listening.
* ademoefeningen die bevorderlijk zijn voor de doorstroming van energie in het lichaam.

2. Listening, luisteren
* meditatieve luisteroefeningen
* luisteren op locatie (‘environmental awareness’, verkennen van klanklandschappen)
Hier wordt met name aandacht besteed aan het niet oordelend gewaarzijn. Het is een meditatief onderdeel, waarin het luistervermogen zich kan verdiepen en verbreden.

3. Sounding, het maken van en spelen met geluid/klank (‘playfullness’)
* adem-,stem-en muziekimprovisaties
* ‘Sonic meditations’ en ‘Deep Listening pieces’
Het gaat hier om luisterend spelen en spelend luisteren en om creatieve ontmoeting.

4. Reflection
Tussendoor zijn er telkens momenten van reflectie en uitwisseling van ervaringen om ons bewustzijn te scherpen.

5. Dreaming, dromen
Deep Listening is geen vaardigheid, maar een levenshouding die niet alleen in de dag om aandacht vraagt, maar ook in de nacht. Het luisteren in en naar dromen maakt deel uit van de ‘practice’.
Zelf zal ik daar apart aandacht aan besteden, samen met Mariëtte. Zij is een ‘droomwerker’ bij uitstek. We komen met een aanbod ‘Deep Listening Dream Awareness’.

Wat heb je er aan?
Dat vroeg iemand mij. Terecht, want dat wil men over het algemeen wel weten. Ik heb daar echt over na moeten denken en had niet zomaar een antwoord paraat. Ik was bij de eerste kennismaking met Deep Listening direct enthousiast over de vorm en de manier van werken (aard van een dubbele steenbok). Het was een feest van herkenning.
Maar, inderdaad wat heb je er aan?
Het antwoord ligt opgeslagen in de ervaring: wat gebeurt er met/in mij als ik echt luister?
Dan gebeurt er iets wonderlijks: voor een moment lost het ‘ik’, met al z’n innerlijke onrust op. Er is alleen de waarnemer en het geluid, bijvoorbeeld van een vogel. En als je dan blijft luisteren, met volle aandacht, dan hoor je zijn lied, een melodie, een ritme en een misschien het ruisen van de wind of een blaffende hond in de verte. Dit kun je ervaren als en moment van bevrijding.
Maar er is meer en daarvoor ga ik even naar de muziek.
Momenteel speel ik met twee percussionisten samen. We improviseren, dat wil zeggen dat we luisterend spelen. Ik luister naar de inzet van de ander en in de stilte van het luisteren is er een impuls die ik volg, spontaan, zonder gedachte, zonder een routine te volgen. Ik noem dat de creatieve impuls. Ook hier lost het ‘ik’ op. Je bent instrument geworden, iemand die op een geheel eigen wijze antwoord geeft. Dat is wat we noemen: gehoor geven aan….
En dan is er nog iets. In het diepe luisteren vindt er vanzelfsprekend afstemming plaats. Je geeft een passend antwoord, met respect voor wat er is. Dat is buitengewoon belangrijk. Geen ‘ik’- manifestatie, maar wel je plek innemen, in alle bescheidenheid.
Dit ervaar ik als de winst van diep luisteren.

Deep Listening and me
Van meet af aan was ik gefascineerd door wat ik zag en hoorde rond Deep Listening. De persoon Pauline Oliveros en de muziek die zij maakt, het samenspel van Listening, Sounding, Moving and Dreaming, de klankmeditaties, de creatieve kant van Deep Listening Pieces, de helende kant ervan. YES, dacht ik, temeer daar ik zoveel herkende van mezelf. Ik zie de muzikant en de speler in mij, de trainer (communicatie en interactie), de groepswerker (persoonlijke ontwikkeling), de meditator (Vipassana), de kunstenaar, de luisteraar, de verwonderaar, de idealist.
Ik wist dan ook direct dat ik hier mijn werk van zou maken, werk, waarin alles wat ik ken, kan, weet en vooral ben samenkomt.

* Deep Listening is het levenswerk van pionier, musicus (accordeon en hoorn), componist en onderzoeker Pauline Oliveros (Amerika).

 

 

 

 

 

Comments are closed.